Odrzucenie spadku u notariusza – jaki jest koszt?

Koszt odrzucenia spadku u notariusza składa się z kilku elementów: taksy notarialnej za oświadczenie (maksymalnie 50 zł netto od osoby), opłaty za sporządzenie protokołu (do 200 zł netto), kosztów wypisów aktu (ok. 6 zł netto za stronę) oraz podatku VAT 23%. W praktyce za jedną osobę zapłacisz od 100 do 150 zł. Przyjrzyjmy się dokładniej, z czego wynika ta kwota i kiedy opłaca się wybrać właśnie tę ścieżkę.

Z czego składa się koszt odrzucenia spadku u notariusza?

Wielu spadkobierców obawia się, że czynność notarialna będzie droga i skomplikowana. W rzeczywistości stawki są ściśle regulowane rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 28 czerwca 2004 roku. Dzięki temu unikasz przykrych niespodzianek, a cała procedura jest przejrzysta.

Podstawową opłatą jest taksa za przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Zgodnie z przepisami, maksymalna stawka wynosi 50 złotych netto od osoby. Oznacza to, że jeśli do kancelarii przyjdzie małżeństwo, by odrzucić spadek po tym samym spadkodawcy, każde z nich poniesie ten koszt osobno.

Do taksy dolicza się także opłatę za sporządzenie protokołu w trybie art. 641 kodeksu postępowania cywilnego. Jego koszt to maksymalnie 200 złotych netto. Protokół ten jest niezbędnym elementem czynności, a notariusz ma obowiązek przesłać jeden z wypisów do sądu spadku.

Taksa notarialna – co dokładnie obejmuje?

Stawka 50 zł netto pokrywa samą czynność prawną, czyli przyjęcie przez notariusza twojego oświadczenia w formie aktu notarialnego. W jej ramach otrzymujesz fachowe pouczenie o skutkach prawnych, jakie niesie za sobą taka decyzja. Pamiętaj, że odrzucenie jest nieodwołalne i wyłącza cię z dziedziczenia, tak jakbyś nie dożył otwarcia spadku.

Wypisy aktu notarialnego – dlaczego są potrzebne?

Oryginał aktu pozostaje w kancelarii, dlatego potrzebujesz wypisów. Koszt jednej strony wynosi 6 zł netto. Standardowo potrzebne są minimum dwa wypisy: jeden dla ciebie, a drugi notariusz wysyła do sądu spadku. Czasem, w zależności od sytuacji rodzinnej i liczby spadkobierców, warto zamówić dodatkowe egzemplarze.

Wszystkie powyższe kwoty netto powiększa się o 23% podatku VAT. To właśnie dlatego całkowity koszt u notariusza zamyka się zwykle w przedziale od 100 do 150 zł za jedną osobę. Dla porównania, opłata sądowa za złożenie takiego samego oświadczenia przed sądem rejonowym wynosi obecnie 100 zł.

Od czego zależy ostateczna cena w kancelarii?

Choć kwoty bazowe są stałe, na ostateczny rachunek może wpłynąć kilka dodatkowych czynników. Notariusz może bowiem potrzebować od ciebie więcej informacji lub dokumentów, co niekiedy wpływa na długość i stopień skomplikowania przygotowywanego aktu. Wszystko to jednak mieści się w ramach ustawowych maksymalnych stawek.

Zdarza się, że do odrzucenia spadku potrzebne jest pełnomocnictwo. Jeśli z ważnych powodów nie możesz stawić się osobiście, udzielasz go innej osobie. Sporządzenie takiego pełnomocnictwa notarialnego do dokonania jednej czynności to wydatek rzędu 30 zł netto. Pamiętaj, że działanie przez pełnomocnika za granicą może wymagać dodatkowej klauzuli apostille.

Czasem zdarza się, że notariusz dokonuje czynności poza swoją kancelarią, na przykład w twoim domu. Wówczas do kosztów podstawowych dolicza się opłatę za dojazd. Stawka za każdą godzinę od opuszczenia kancelarii do powrotu wynosi 50 zł w porze dziennej oraz 100 zł w dni wolne od pracy lub w godzinach nocnych.

Jakie dokumenty przynieść do kancelarii, by uniknąć dodatkowych kosztów?

Dobre przygotowanie do wizyty to nie tylko oszczędność czasu, ale i pieniędzy. Unikniesz dzięki temu sytuacji, w której konieczna będzie kolejna wizyta lub dosyłanie brakujących danych. Podstawowym dokumentem, który należy okazać, jest oczywiście twój dowód osobisty.

Drugim niezbędnym dokumentem jest skrócony odpis aktu zgonu spadkodawcy. Bez niego notariusz nie może potwierdzić faktu otwarcia spadku. Podczas jednej wizyty kilku spadkobierców tej samej osoby może odrzucić spadek, okazując tylko jeden egzemplarz aktu zgonu.

Przyda się także znajomość danych osobowych spadkobierców, którzy dziedziczą w dalszej kolejności. Chodzi tu głównie o twoje dzieci, gdyż to one – zgodnie z mechanizmem dziedziczenia ustawowego – wchodzą w twoje miejsce. Warto również znać ostatni adres zamieszkania zmarłego.

Koszty sądowe a notarialne – szybciej znaczy drożej?

Porównując obie ścieżki od strony finansowej, różnica jest zaskakująco niewielka. Opłata sądowa za przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku wynosi 100 złotych. Do tego nie ponosisz kosztów wypisów ani VAT-u, którymi obciążona jest taksa notarialna. Rachunek w sądzie jest zatem często niższy o kilkadziesiąt złotych.

Decydując się na sąd, musisz jednak wziąć pod uwagę czynnik czasu. Złożenie wniosku wymaga oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia, co może trwać od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy. W przypadku zbliżającego się końca 6-miesięcznego terminu bezpieczniejszym wyborem jest wizyta u notariusza, która zamyka sprawę natychmiast.

Termin na złożenie oświadczenia rozpoczyna się od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swego powołania do spadku. Dla osób zobowiązanych do spłaty długów spadkowych jest to najczęściej data śmierci spadkodawcy, a dla dalszych krewnych – moment uzyskania wiedzy o odrzuceniu spadku przez osoby przed nimi w kolejności dziedziczenia.

Odrzucenie spadku a zrzeczenie się dziedziczenia – inna procedura, inny moment

Choć skutek obu czynności jest podobny – odsunięcie od dziedziczenia – to moment ich dokonania i forma zasadniczo się różnią. Odrzucenie spadku następuje zawsze po śmierci spadkodawcy i jest jednostronnym oświadczeniem woli. Złożysz je przed sądem lub notariuszem w ciągu sześciu miesięcy od powzięcia informacji o powołaniu do spadku.

Zrzeczenie się dziedziczenia to z kolei umowa za życia spadkodawcy. Zawiera się ją między przyszłym spadkodawcą a spadkobiercą ustawowym w formie aktu notarialnego. Jest to zatem czynność planowana z wyprzedzeniem, której skutki prawne wystąpią dopiero z chwilą śmierci. Nie można jej pomylić z pospiesznym działaniem po otrzymaniu niechcianego spadku z długami.